Apuvit og Heimastýrið

Tá ið Carl Jóhan Jensen rundaði tey fimmti, skrivaði hann lítla bók, ið nevnist Apuvit og Heimastýri, sum eru hugleiðingar um samtíðina og politisku tilveruna undir heimastýrislógini. Bókin byrjar soleiðis:

Ein illveðursligan dag seint í februar, kaldan við løsknum ælum, stóð ein til tað ungur maður og krokaði aftur undir kioskini á eystaru bryggju í havn. Helst man hetta hava verið undir kvøld,uppi yvir velbastaðhálsi var ein gluggi á luftini og sólsetursroði setti kámreyðan farra á nýbygningarnar við vestaru kei. Hetta var miðalmaður, eitt sindur lavakslaður, í ljósmorreyðum knarvakoti við hettu. Hann gróv hendurnar djúpt niður í lummarnar, tók ein guv afturat úr stubbanum, hann hevði í øðrum munnvikanum og blásti roykin frá sær afturút um hin. Døgg stóð í dropum á brillugløsunum. Maðurin skultraði sær og fór at traðka í eitt lítið runuvatnseyga, fast, so tað fussaði undan sólunum, nú á høgra skónum, nú á vinstra. Skógvarnir vóru úr myrkabrúnum leðri, enskir, eitt sindur gamaldags í sniði og ikki líkt til, at bust ella skókrem hevði verið í námind við teir í langsamliga tíð. Av og á skeyt maðurin eyguni út undan brillunum og læt tey reika um vágna, hvítmyljurnar millum nes og mola, hirsaði síðani yvirkroppin sum undir illtungari byrðu og streyk hondina gjøgnum ein krúllutan lugg, sum hekk niður undan hettuni. 

Eingin bátur enn. 

Maðurin slepti stubban niður fyri føturnar á sær. Puffaði og tók seg betur aftur undir kioskveggin undan eini hvirlu. Blakaði sær nakrar ferðir. Stóð so eitt bil og læt við undirvørrini eins og ross, ið bannast, áðrenn hann gav seg yvir at hylinum aftur at traðka sítt stevfasta traðk, alsamt kólandi út undan brillunum eftir bátinum.

Og langt um leingi kom hann. 

Mjólkarbáturin.

Ternan. 

Támað av døggini á brillugløsunum larraði hon inn um molan, rómalitt omandeks og grøn um skrokkin. 

Nú illkendist maðurin, so tað hoyrdist.

Tann helvitis tíð, alt tók.

Hann festi sær í aftur, eitt sindur risthentur.
Blásti nakrar skjótar guvur frá sær. Læt bridge-pakkan aftur í lumman og bensintendraran. Traðkaði enn eitt traðk í hylin, tað endaliga, og tók so at skava við fremstafingri innan- og uttanum brillugløsini. 

Lítið mundi tó klárna.

Maðurin rykti ein nasaklút upp úr kotalummanum, blápuntutan og samanrukkaðan. Við høvdinum eitt sindur afturá og pirkjandi við eygunum turkaði hann av gløsunum og setti brillurnar á seg aftur. 

Nú sá maðurin, men sýntist at hava mist evnini at hoyra. 

Hann ønti, ið hvussu er, ikki aftur, tá ið onkur talaði á hann úr kiosklúkuni. Eitt miðaldrað konufólk. Hugdi bara beint fram fyri seg. 

Konufólkið tók høvdið innum aftur.

Snýsti við. 

Men ilt var við at gera.

Maðurin bíðaði eftir framtíð síni.

Og framtíðin skuldi koma við ternuni, hvussu ið tað so bar til, hetta var ein havnargenta, sum einki skyldfólk átti innaneftir, í øllum førum ikki so nærkomið, at áneyðir vóru at vitja tað mitt í viku í ringastu vetrartíð. Hinvegin var hon sjúkrasystir og óvist, um hon ikki hevði fylgt onkrum sjúklingi norður (andaðum ella óandaðum) av bróstsjúkrahúsinum. Hon hevði arbeitt í hoydølum í úti við eitt ár, ella síðani hon kom aftur úr danmark. Men hvat um tað, har sást hon nú á dekkinum, nábleik og sjótuskað, og hevði knept seg um raðhaldið á leytaranum upp á brúnna. Ein leggsíður frakki slavraði um hana, vátur og vínbláur (sjálv kallaði hon litin: turkis). Um høvdið hevði hon (sum konufólk plagdu tá á døgum) eitt stórblomstrut turriklæði, men í eygunum eitt útlit, sum var allur kvinnuskapur skolvin av henni. 

Um hetta mundið vóru umleið tvey ár liðin frá klaksvíksstríðnum og tvey ár enn ókomin, áðrenn málið um mjørkadalsstøðina spann sovorðna øði í summar føroyingar, at hatturin at enda feyk av høvdinum á Petur Mohr Dam, løgmanni, ein pálmasunnudag, tá ið líkindini vóru lítið frægari á havnarkei enn nú henda
seinnapartin í februar.

Umsíðir legði ternan at, men nú kom himpr á mannin í knarvakotinum.Hann stóð sum ein duli aftur undir kioskvegginum og raknaði ikki við, fyrr enn skipsmenninir høvdu styðjað framtíð hansara (t.e. sjúkrasystrina fyrrnevndu) upp á bryggjuna.

Og har stóðu tey so, maður og kvinna, hvørt fyri øðrum millum keikant og kiosk. 

Hon kveitti niður fyri seg á at líta sum ein ímynd av blúgskapi í japanskari myndlist. Hann gánaði upp í ta hørðu skýferðina, sum var hann av óvart prentaður á eina filmsplakat. Men hvat tað so var, antin tað var hjartaklemmilsið, kvinnan hevði staðið undir í sjóverkinum, antin tað var kenslan av tómleika, nú hon var sloppin av blotanum aftur, sum knappliga vakti okkurt í henni, ið hon ikki hevði vitað av fyrr, okkurt, ið var japanskum blúgskapi líka fjarskylt sum tarablað fleskasvørði, ella tað var skýferðin, ið talaði til mannin og fekk hann at taka um hondina á sjúkrasystrini, framtíðini, hann hevði staðið og kulsað so illa eftir aftur undir kioskini, so er tó eingin ivingur í, at tað var í hesi óvissuløtu innarlaga á eystaru bryggju í havn, at øll tey líkindi komu í, sum knýtast at honum, ið hetta skrivar.

Deil á