Aftur til yvirlit Flóttamaðurin
…men ofta, tá ið mær er hyggjandi inn í brúnu eyguni á flóttafólkunum, minna tey meg á tann unga, myrkdæmda mannin; flóttamannin, sum kom higar til landið at hjálpa okkum.
Sum hasin ketilin floytar! Eg siti inni í
lítlu íbúð míni og royni at lesa. Men hasin ketilin blívur við at floyta;
ljóðið kemur beint gjøgnum veggin – munnu teir ikki hoyra, at ketilin kókar,
hví taka teir hann ikki av? Alt hoyrist so væl í hesum betongblokkunum. Eg
plagi at hoyra teir tosa, harðmæltir, ella spæla tónleik við fremmandum ljóðum.
Eg veit ikki vist, hvussu nógvir teir eru í íbúðini við síðuna av, einir 7-8
menn munnu tað vera, sum búgva har. Ungir svarthærdir, brúnoygdir menn úr Iran.
Flóttafólk, nýliga komnir til landið; og so hevur Flóttahjálpin leigað teimum
hesa íbúðina.
Gomlu frú Jensen við síðuna av dámar tað
einki. Hví skulu teir koma higar at búgva? Er ikki nóg mikið av útskotspakki í
hesum sosiala íbúðaøkinum; skulu vit nú eisini hava hesar fremmandu at dragast
við?
Ketilin floytar framvegis, harðari og
ótolnari. Einki annað ljóð hoyrist har inni frá; munnu teir vera farnir út og
hava gloymt ketilin? Hann má skjótt vera turrkókaður!
Tað ringir uppá. Úti á trappuni stendur ein av
grannunum. “No key,” sigur hann og tekur í dyrnar til íbúðina við síðuna av.
Hurðin er læst. “My key is there,” og hann peikar á tær læstu dyrnar, meðan
ljóðið frá ketlafloytuni rungar í uppgongdini.
Eg bjóði honum innum. Kenni hesa støðuna. Tú
fert út við ruskposanum – hurðin smellir í lás, og lykilin liggur inni í
jakkalummanum. Leygardag seinnapart ber ikki til at fáa fatur á húsavørðinum;
men sum sagt, eg havi sjálv verið í somu støðu og veit, hvat er til ráða at
taka. Men at greiða frá tí á enskum, so hann skilir tað? Nei, eg má vísa honum,
hvussu hann skal gera. Taki ein borðknív, fari út á altanina og fái hann at
lata altanhurðina aftur. Lásið er so snildisliga gjørt, at tað er einki fyri at
lata upp uttanífrá. Hann kemur út á altanina, tekur knívin millum tenninar,
klívur upp á altankantin og uttan um múrin inn á sína altan.
Lítla løtu seinni tagnar ketilin.
– – –
Tað er tann ungi maðurin aftur. Hesa ferð brosandi við borðknívinum og einum
nýbakaðum fransbreyði í hondini. “Eg vildi bara siga takk fyri hjálpina …”
Eg geri ein temunn og seti smør og rabarbusúltutoy
á borðið. Og meðan vit fáa okkum ein drekkamunn við heimabakaðum fransbreyði
afturvið, práta vit um mangt og hvat – á vánaligum enskum, tí hvørgin okkara
dugir málið serliga væl.
Hann er 21 ára gamal og noyddist at flýggja úr
Iran. Honum dámar einki at tosa um tað, orkar ikki at minnast familjuna, ið
eftir situr. Hann undrast stórliga á, at ein 30 ára gomul kona kann búgva her
einsamøll; ongan mann, eingi børn, eingi skyldfólk – hvussu kunnu fólk liva
soleiðis, av egnum vilja?
Vit mugu hava fatur á atlasinum, tá ið hann
greiðir frá, hvaðan hann er. Har, í allarnorðasta, vestasta horninum á Iran.
Hann peikar á Baku, sum er norðan fyri markið. “Har vildi eg helst búð, har býr
mítt fólk. Men,” leggur hann syrgin afturat, “tað fer neyvan nakrantíð at bera
til.” Hann er ikki irani, men hoyrir til eitt fólk, sum í Iran er ein kúgaður
minniluti. Tí noyddist hann at flýggja.
Hann veit at kalla einki um viðurskiftini í
hesum landinum, hann er komin til. Og sumt av tí, sum hann undrast á, spyr hann
um.
“Hvar eru allir teir ungu menninir?”
“Hvat meinar tú?”
“Jú, her eru nógv gomul og nógv børn, men hvar
eru menninir?”
Eg veit ikki, hvat eg skal svara, tí eg havi
satt at siga ikki áður hugsað um, at her í blokkunum, almannagagnligar íbúðir í
útjaðaranum á býnum, her búgva mest gomul, einsamallar mammur við børnum – og
flóttafólk.
Men hann hevur sjálvur funnið eitt svar: “Eg
veit, teir eru fluttir til Amerika.”
Eg má flenna og royni at greiða honum frá, at
í hesum samfelagnum eru ikki so nógv ung í mun til gomul. Royni at fortelja, at
fólk ikki fáa so nógv børn, um fyribyrgjandi evni og fosturtøku.
Men hesin ungi maðurin úr fjøllunum við
Kaspiska Havið hevur eingi hugtøk at skilja slík fyribrigdi við. Tey eru ikki
til í hansara hugaheimi; at ímynda sær “minkandi barnatal” – tað ber honum ikki
til.
“Teir eru fluttir til Amerika. Tað er spell,
at teir ungu menninir eru rýmdir.”
Hann situr eina góða løtu í egnum tonkum;
álvarsamur, grundandi.
Knappliga hyggur hann upp; tey stóru, brúnu
eyguni lýsa av gleði, okkurt týdningarmikið er komið upp á pláss.
“Sum tað er vísiliga innrættað alt samalt!
Teir ungu menninir í tykkara landi eru farnir til Amerika, og eingin er eftir
at forsyrgja tykkara gomlu. Og so koma vit, ein hópur av ungum, røskum monnum
úr Iran. Vit kunnu arbeiða, og so nýtist teimum gomlu her ikki at líða neyð!”
Hann var so hjartansglaður. Og eg fekk meg
ikki at siga honum, hvussu frú Jensen tók ímóti honum og vinmonnum hansara.
– – –
Teir vórðu búgvandi nakrar mánaðir í íbúðini
við síðuna av, og so tók Flóttahjálpin sær ikki longur av teimum. Eg havi ikki
sæð hann aftur. Men ofta, tá ið mær er hyggjandi inn í brúnu eyguni á flóttafólkunum,
minna tey meg á tann unga, myrkdæmda mannin; flóttamannin, sum kom higar til
landið at hjálpa okkum.
Elin Henriksen
í blaðnum Oyggjaskeggi nr. 1/1991).
Deil á
Vilt tú hava Sprotatíðindi sum teldupost? 
